Ο μαύρος καταρράκτης του Σταυροβουνίου

Έχει και η επαρχία Λάρνακας τους δικούς της καταρράκτες και μπορεί να περηφανεύεται για την πανέμορφη φύση της. Κρυμμένος σε απόμερη θέση στους ανατολικούς πρόποδες του επιβλητικού ορεινού όγκου του Σταυροβουνίου, ξεδιπλώνει την υδάτινη ομορφιά του ο ύψους 8 μέτρων εντυπωσιακός καταρράκτης του Μαυρόνερου.

Θέση

Ο καταρράκτης βρίσκεται 1,5 km ανατολικά του μοναστηριού του Σταυροβουνίου και ανήκει διοικητικά στα Πυργά Λάρνακας. Εντοπίζεται κοντά στις τοποθεσίες Μαυρόνερο και Καψάλα, ανάμεσα στα χωριά Πυργά και Αγγλισίδες. Ο καταρράκτης έχει ανατολική έκθεση και θεάται με φόντο το επιβλητικό Σταυροβούνι (υψόμετρο 688 m).

Υδρολογία

Ο καταρράκτης του Σταυροβουνίου είναι εποχικός και κρύβεται σε βραχώδη κοιλάδα παραπόταμου του ποταμού Πούζη. Ο παραπόταμος αυτός ρέει με ανατολική κατεύθυνση από τη βουνοκορφή Σταυροβούνι και έχει περιοδική ροή τους βροχερούς χειμερινούς μήνες. Ο ποταμός Πούζης πηγάζει από τη λοφώδη περιοχή μεταξύ του Σταυροβουνίου και των Πυργών και με νοτιοανατολική κατεύθυνση καταλήγει στη θαλάσσια περιοχή του Μαζωτού.

Γεωλογία

Ο ορεινός όγκος του Σταυροβουνίου καταλαμβάνει το ανατολικότερο άκρο του πυριγενούς συμπλέγματος του Τροόδους. Ο καταρράκτης του Μαυρόνερου δημιουργήθηκε σε καστανόχρωμα ηφαιστειογενή πετρώματα λαβών.

Γεωμορφολογία

Ο καταρράκτης του Μαυρόνερου σχηματίστηκε σε υψόμετρο 250 μέτρων, πάνω σε βραχώδη γκρεμό λαβών. Έχει ύψος 8 μέτρα, διαθέτει ένα επίπεδο πτώσης και είναι έντονα κεκλιμένος έως σχεδόν κατακόρυφος.

Στη σκιά του επιβλητικού ορεινού όγκου του Σταυροβουνίου, ο καταρράκτης επιβάλλει την παρουσία του σε ένα απόμερο και απομονωμένο τοπίο με σκουρόχρωμους βραχώδεις λόφους. Η υδάτινη αυτή γωνιά του Σταυροβουνίου περιβάλλεται από απότομες πλαγιές με βραχώδεις εξάρσεις, οι οποίες εντυπωσιάζουν με τις αποχρώσεις τους, την επιβλητικότητα και τα παράξενα σχήματα που δημιουργούν.

Εδώ και εκατομμύρια χρόνια το ελικοειδές ρυάκι διασχίζει και διαβρώνει υπομονετικά τις ανατολικές απολήξεις του Σταυροβουνίου, σχηματίζοντας μια σχετικά βαθιά κοιλάδα με απότομες όχθες. Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος της κοιλάδας του είναι ομαλό, στη διαδρομή του έχει βρεθεί ένας συμπαγής όγκος βράχων, ο οποίος έχει αντισταθεί για αιώνες στη δύναμη του νερού σαν φυσικό τείχος και κατόρθωσε να υψώσει το ανάστημά του απέναντι στις δυνάμεις της φύσης.

Ο καταρράκτης διαθέτει συνήθως ήρεμη ροή νερού με αποτέλεσμα να διαμορφώσει μια κιτρινοπράσινη απόχρωση στον μαύρο γκρεμό του και στο βάθος του να σχηματιστεί μια ήπια, αβαθής ποταμόλιμνη. Η κρυφή αυτή γωνιά της Λάρνακας εκπέμπει γαλήνη και ηρεμία. Η θέα της πτώσης του νερού από ψηλά και ο ήχος του νερού, καθώς κυλά με ταχύτητα στον μαύρο γκρεμό, συνδυάζονται αρμονικά με το απόκρημνο σκηνικό που εκτυλίσσεται στο περιβάλλον του καταρράκτη.

Φυσική βλάστηση και καθεστώς προστασίας

Ο καταρράκτης του Μαυρόνερου και η κοιλάδα του περιβάλλονται από αραιή δενδρώδη και θαμνώδη βλάστηση, που περιλαμβάνει κυρίως πεύκα (Pinus brutia), ελιές (Olea europaea), τρεμιθιές (Pistacia terebinthus), σχινιές (Pistacia lentiscus), αροδάφνες (Nerium oleander) και αρκολασμαριά (Ptilostemon chamaepeuce subsp. cyprius).

Η περιοχή του καταρράκτη είναι κρατική δασική γη και συμπεριλαμβάνεται στο δάσος Σταυροβουνίου. Αποτελεί προστατευόμενη περιοχή που είναι ενταγμένη στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 και έτσι απολαμβάνει ικανοποιητικό καθεστώς προστασίας. Απειλείται κυρίως από πυρκαγιές.

Ονομασία

Ο καταρράκτης οφείλει το όνομά του στην τοποθεσία Μαυρόνερο, η ονομασία της οποίας προέρχεται από το μαύρο χρώμα που προσδίδουν στα νερά της περιοχής τα σκουρόχρωμα πετρώματα των λαβών. Αυτός είναι και ο λόγος που μπορεί να χαρακτηριστεί και ως μαύρος καταρράκτης. Επιπρόσθετα, ονομάζεται καταρράκτης του Σταυροβουνίου γιατί βρίσκεται στους πρόποδες του ομώνυμου βουνού και του φημισμένου μοναστηριού του Τιμίου Σταυρού.

Προσβασιμότητα και επισκεψιμότητα

Ο καταρράκτης του Μαυρόνερου είναι σχετικά εύκολα προσβάσιμος. Προσεγγίζεται με ψηλό αυτοκίνητο από χωματόδρομους μέτριας κατάστασης, είτε από τα Πυργά Λάρνακας μέσω του εξωκλησιού του Αγίου Μοδέστου είτε από τις Αγγλισίδες μέσω του ιδιωτικού αγροκτήματος Μαυρόνερο. Πλησιάζεται με αυτοκίνητο σε απόσταση 200 μέτρων και έπειτα απαιτείται περπάτημα 10 λεπτών με δυτική κατεύθυνση μέσα στην κοιλάδα ή κατάβαση σε σχετικά απότομη πλαγιά.

Η επισκεψιμότητα περιορίζεται τους χειμερινούς μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων υπάρχει τρεχούμενο νερό στο ρυάκι. Ο καταρράκτης έχει ανατολική έκθεση και έτσι για τους φωτογράφους συστήνεται όπως η επίσκεψη σε αυτόν γίνεται σε πρωινές ώρες για καλύτερο φωτισμό.