Καλογιαννάτα, ένας άγνωστος ερειπωμένος οικισμός της Κύπρου

Σκορπισμένοι σε κάθε γωνιά της Κύπρου, από τις ακτές μέχρι τις πιο δυσπρόσιτες ορεινές περιοχές, πολλοί ερειπωμένοι οικισμοί αποτελούν σήμερα σιωπηλούς μάρτυρες του παρελθόντος. Ο καθένας κουβαλά τη δική του ιστορία και κρύβει τους δικούς του λόγους εγκατάλειψης. Όμως, όλοι έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, την ερήμωση, που πάγωσε τον χρόνο αφήνοντας πίσω της μόνο πέτρινα ερείπια και αναμνήσεις. Ανάμεσα σε αυτούς βρίσκεται και ο άγνωστος οικισμός Καλογιαννάτα στην επαρχία Λεμεσού, ο οποίος εγκαταλείφθηκε πριν από πολλές δεκαετίες και παραμένει μέχρι σήμερα έρημος και βουβός.

Ερειπωμένος οικισμός κοντά στον αυτοκινητόδρομο Λεμεσού – Πάφου

Στη λοφώδη περιοχή μεταξύ της Αυδήμου και του Πισσουρίου ευημερούσε σε παλαιότερα χρόνια ο τουρκοκυπριακός οικισμός Καλογιαννάτα. Ο οικισμός βρίσκεται σε υψόμετρο 110 m πάνω από το επίπεδο της θάλασσας, περίπου 2 km νοτιοδυτικά της Αυδήμου και 32 km δυτικά της Λεμεσού, μόλις 350 m βόρεια του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού – Πάφου. Γειτνιάζει με άλλους τουρκοκυπριακούς οικισμούς (Αυδήμου, Άγιος Θωμάς, Πλατανίσκια, Αλέκτορα, Παραμάλι) και η γη του περιλαμβάνεται σήμερα στην έκταση του χωριού Πλατανίσκια.

Με μέση ετήσια βροχόπτωση γύρω στα 450 mm, η λοφώδης έκταση των Καλογιαννάτων είναι διαμελισμένη από το ποτάμιο δίκτυο του ποταμού της Αυδήμου και αποτελείται από ασβεστολιθικούς ψαμμίτες, άμμους και χαλίκια του σχηματισμού Λευκωσίας και κρητίδες, μάργες και μαργαϊκές κρητίδες του σχηματισμού Πάχνας.

Ένα άγνωστο τουρκοκυπριακό χωριό που εγκαταλείφθηκε κατά τη δεκαετία του 1930

Τα Καλογιαννάτα ή Καλογεννάτα υπήρξαν μικρός τουρκοκυπριακός οικισμός που εγκαταλείφθηκε από τους λιγοστούς του κατοίκους κατά τη δεκαετία του 1930. Στην πληθυσμιακή απογραφή του 1931 καταγράφηκαν μόλις 9 μόνιμοι κάτοικοι στον οικισμό, οι οποίοι ασχολούνταν κυρίως με την καλλιέργεια ελιών, χαρουπιών και σιτηρών. Αργότερα οι ελάχιστοι κάτοικοι μετακινήθηκαν σε γειτονικά τουρκοκυπριακά χωριά. Μόλις ένα ερειπωμένο πετρόκτιστο σπίτι και ελάχιστα άλλα ερείπια είναι ό,τι απέμειναν από τον εδώ και 90 περίπου χρόνια εγκαταλειμμένο οικισμό.

Μικρός οικισμός αλλά όχι άσημος

Ο οικισμός υφίστατο τουλάχιστον από την περίοδο της Φραγκοκρατίας και ίσως δημιουργήθηκε κατά τη Βυζαντινή περίοδο. Στα μεσαιωνικά χρόνια τα Καλογιαννάτα περιλαμβάνονταν στη μικρή Κομμανδαρία του Φοίνικα. Αρχικά ανήκαν στους Ναΐτες ιππότες και αργότερα παραχωρήθηκαν στο τάγμα των Ιωαννιτών ιπποτών, ενώ κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας λειτουργούσαν ως τσιφλίκι.

Χωριό με ενδιαφέρουσα ονομασία

Ο οικισμός είναι σημειωμένος σε μεσαιωνικούς ή νεότερους χάρτες και παλαιές γραπτές πηγές ως Kalogennata, Calovinata και Kaloyenata και πήρε το όνομά του από κάποιον Καλογιάννη, που πιθανώς αποτελούσε τον ιδιοκτήτη της περιοχής. Συνεπώς, Καλογιαννάτα λέγονταν τα κτήματα του Καλογιάννη. Υπάρχει όμως και η εκδοχή ότι ο οικισμός ονομάστηκε Καλογεννάτα λόγω της εύφορης γης του, η οποία έδινε καλά γεννήματα ή σοδειές.

Πώς να πάτε και τι να προσέξετε

Τα Καλογιαννάτα βρίσκονται μόλις 350 m στα βόρεια του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού – Πάφου. Η πρόσβαση στον οικισμό επιτυγχάνεται με αυτοκίνητο μέσω χωματόδρομου αρκετά καλής κατάστασης, ο οποίος ξεκινά από τον παλαιό δρόμο Λεμεσού – Πάφου, μεταξύ Αυδήμου και Πισσουρίου και περνά μέσω αερογέφυρας πάνω από τον αυτοκινητόδρομο. Η πρόσβαση στον οικισμό είναι ελεύθερη, αλλά συστήνεται όπως αποφεύγεται η επίσκεψη κατά τους ζεστούς μήνες του καλοκαιριού.

Πηγή πληροφοριών

Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια